Tự học là con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi con người trên con đường học vấn thường xuyên của cả cuộc đời

9/8/2018 10:34:55 AM

Lênin nói : "Học, học nữa, học mãi". Hồ Chí Minh nói : "Lấy tự học làm cốt". Einstein nói : "Kiến thức chỉ có được qua tư duy của con người". Một nhà khoa học Pháp nói : "Văn hoá không nhận được từ ngoài vào mà là kết quả của việc làm bên trong, một việc làm của mình với mình"

Tự học là con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi con người trên con đường học vấn thường xuyên của cả cuộc đời.  (*)

 

Nội dung bài viết của GS.NGND Phan Trọng Luận trong  Giáo trình Phương pháp dạy học Văn (Hệ từ xa), Đại học Huế, 2005 chúng tôi thấy cần chia sẽ phục vụ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên

(…)

Tự học - chuyện mới

Lênin nói : "Học, học nữa, học mãi". Hồ Chí Minh nói : "Lấy tự học làm cốt". Einstein nói : "Kiến thức chỉ được qua duy của con người". Một nhà khoa học Pháp nói : "Văn hoá không nhận được từ ngoài vào kết quả của việc làm bên trong, một việc làm của mình với mình"... Chúng ta thể trích đến hàng trăm, hàng ngàn danh ngôn về việc tự học của Đông Tây kim cổ, ngoài nước trong nước. trong đời sống văn hoá khoa học trong ngoài nước, xưa nay, cũng thể dẫn ra rất nhiều tấm gương tự học của các danh nhân chính trị, các nhà văn hoá hay khoa học lớn thành nhân thành danh phần quan trọng nhờ tự học... Kinh nghiệm tự học thể viết thành một cuốn sách dày dặn.

Như vậy từ những dữ kiện luận cũng như thực tiễn đã nêu trên, chúng ta thể khẳng định rằng chuyện tự học không phải vấn đề mới lạ. lạ chăng sự khôn ngoan đã từng giúp ích cho con người khôn lớn lên nhưng rồi nhiều khi chính con người lại bỏ quên những kinh nghiệm quý giá đó biến thành một thứ kho báu chìm lẫn trong lớp bụi thời gian.

Điều thứ hai có thể khẳng định thêm từ những dữ kiện trên là tự học đã từng là một kinh nghiệm quý giá, một chìa khoá vàng cho sự thành đạt với những ai biết sử dụng nó trong hành trang lập nghiệp của mình. Thế nhưng, tiếc thay cho đến những năm cuối cùng của thế kỷ XX, chúng ta vẫn chưa có được một tổng hợp kinh nghiệm, một chuyên luận về tự học. Thông tin khoa học càng phát triển thì vấn đề tự học lại càng được đặc biệt đề cao.

mật quyết của tự học

1.   Tự học - con đường khắc phục nghịch : học vấn thì hạn tuổi học đường thì hạn.

Xu hướng hiện đại cố rút ngắn thời gian đào tạo phổ thông, nơi chỉ bốn hoặc năm năm, thời gian đại học từ ba đến bốn năm. Cách đi nữa thì thời gian ngồi trên ghế học

đường cũng giới hạn nghiêm ngặt của nó. Để tiếp tục con đường học vấn trên đại học không phải ai cũng điều kiện hoàn cảnh cho phép. Bổ túc kiến thức, cập nhật hoá thông tin các mặt của một công dân hay của một nhà chuyên môn, không con đường nào khác tự học. Tự học để tự phát triển, bằng không tự mình hiệu hoá.

2.    Tự học - con đường cứu giúp cho mỗi con người trước mâu thuẫn giữa khát vọng cao đẹp về học vấn với hoàn cảnh khắc nghiệt ngặt nghèo của cuộc sống nhân. Không phải ai sinh ra cũng được học hành, nhất trong hội cũ. Không phải ai sinh ra cũng được đến trường. người không may mắn sớm phải bươn trải kiếm sống. người mang chí lớn lập thân nhưng hiện thực lại khắc nghiệt. Gorki, nhà đại văn hào của thế giới đã từng sớm nếm vị cay đắng của cuộc đời kiếm sống. Hồ Chí Minh sớm phải lặn lội với sóng gió cuộc đời để nuôi thân nuôi chí lớn. Biết bao nhân, danh nhân thế giới, niềm vinh hạnh cho loài người, đã thành đạt từ trong đấu tranh cách mạng trong cuộc đấu tranh chống sự thất học bằng con đường tự học.

Nếu nghiên cứu tiểu sử của các nhà khoa học xuất thân bình dân trong ngoài nước, chúng ta sẽ thấm thía hơn sức mạnh kỳ diệu của tự học.

3.    Tự học con đường thử thách rèn luyện hình thành ý chí cao đẹp của mỗi con người trên con đường lập nghiệp.

Không ai thành đạt không chí lớn. Chí làm chính trị cứu dân cứu nước. Chí làm nhà khoa học. Chí làm một nhà kinh tế, v.v. Muốn thực hiện được chí lớn thì phải nâng cao đức hạnh học vấn. Muốn nâng cao học vấn thì ngoài việc học tập tại các học hiệu phải thường xuyên tự học. Tự học biểu hiện của chí lớn lập nghiệp của mỗi con người trên con đường hoà nhập vào cộng đồng. Chúng ta còn nhớ cảnh tự học ngoại ngữ của Bác Hồ hồi còn trẻ, những ngày Người phải lênh đênh kiếm sống trên con tàu nơi biển cả hay trong những ngày xúc tuyết Luân Đôn. Chúng ta cũng không quên phút giây xúc động khi Bác Hồ tìm đọc được Luận cương của Lênin lúc Người còn trẻ. Các chiến cộng sản, nhiều người đến với cách mạng với vốn văn hoá nghèo nàn nhưng trong nhà họ đã tự học, vươn lên chiếm lĩnh tri thức nhiều mặt, kể cả văn hoá đã trở thành những nhà chính trị xuất sắc. vị Tổng thống của Hàn Quốc từng lãnh án tử rồi chung thân rồi hạ xuống hai mươi năm. Hai mươi năm trong đã tự học tiếng Anh. Ra bị trục xuất nhập học ngay các trường đại học danh tiếng của Mỹ, của Anh, của Nga tuổi 72, con người thuộc phe đối lập ấy đã tranh được quyền tổng thống sau hơn ba mươi năm trời chịu bao phong trần, trong đó nghị lực tự học để vươn lên danh vọng.

Gần gũi với chúng ta hơn các nhà khoa học, nhà phạm quen biết đã thành đạt theo con đường tự học. Các giáo sư, nhà giáo nhân dân như Nguyễn Cảnh Toàn, Trí Viễn, Đình Kỵ, v.v. tiếp theo sau cả một thế hệ những giáo tên tuổi của Việt Nam hiện nay cũng vươn lên bằng con đường tự học chính. người giáo danh tiếng nhưng vốn liếng bắt đầu chỉ trình độ lớp 10 phổ thông. người cũng chưa hề đi tu nghiệp nước ngoài lần nào nhưng kết quả tự học đã được nhà nước nhân dân công nhận phong tặng các chức danh cao quý.

4.   Tự học con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi con người trên con đường học vấn thường xuyên của cả cuộc đời.

Tâm học hoạt động gần đây cũng như tâm học nhận thức vẫn thường nhấn mạnh đến tính năng động của chủ thể trong nhận thức hiện thực khách quan. phạm học hiện đại đề cao nguyên học công việc của từng thể. Tri thức thu nhận thông qua việc làm, hay nói rộng ra, thực chất của quá trình thu nhận tri thức phải quá trình duy bên trong của bản thân chủ thể. Quá trình tự học khác hẳn với quá trình học tập thụ động nhồi nhét, áp đặt theo phương thức thông tin - tiếp thu. Quá trình tự học diễn ra đúng quy luật của hoạt động nhận thức. Kiến thức tự học kết quả của hứng thú, của tìm tòi, của lựa chọn, của định hướng ứng dụng. Kiến thức tự học bao giờ cũng vững chắc bền lâu, thiết thực nhiều sáng tạo. Các nhà tâm học hoạt động đã làm nhiều thí nghiệm cho thấy rằng, kiến thức thuyết thu nhận được khi đưa vào một tình huống ứng dụng thường là rất lúng túng, tuy kiến thức thuyết cần ứng dụng khi chỉ loại kiến thức rất thông thường như diêm thể đốt cháy nến nến chảy thì trọng lượng cây nến thay đổi. Thế nhưng nhà tâm học Maiamin chứng minh rằng, nhiều nhóm thí nghiệm vẫn không ứng dụng được tri thức đẳng đó vào cuộc thí nghiệm cân bằng trọng lượng.

5.   Tự học đang trở thành chìa khoá vàng trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay.

Không có nền giáo dục hiện đại tiên tiến nào ngày nay không nhấn mạnh đến nỗ lực cá nhân, vấn đề tự học, tự mình phát triển, tự mình giáo dục, tự mình điều khiển. Tốc độ thông tin ở cấp vũ trụ, nhu cầu luân chuyển tri thức diễn ra dữ dội và ngày càng dữ dội trong cuộc vận hành của cơ chế thị trường sôi động và khắc nghiệt. Cho nên khả năng thích ứng, hoà nhập, tự khẳng định nhân trong guồng máy văn hoá kinh doanh lập nghiệp ngày nay đòi hỏi mỗi thành viên cộng đồng không ngừng tự bổ túc tri thức bằng con đường tự học. Tự học con đường tự khẳng định, con đường sống, con đường thành đạt của mỗi ai muốn vươn lên đỉnh cao trí tuệ của thời đại thông tin siêu tốc ngày nay.

6.   Tự học chìa khoá vàng cần được mài sáng thêm trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước sang thế kỷ XXI.

Cũng thể định nghĩa rằng, tự học con đường dân chủ hoá, hội hoá giáo dục khoa học một cách hiệu lực nhằm phát huy, tận dụng tiềm năng to lớn của mỗi thành viên cộng đồng trong sự nghiệp đi nhanh đón đầu lên đỉnh cao khoa học công nghệ hiện đại.

Cách mạng sự nghiệp của quần chúng. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước càng phải kết quả của ý chí, nghị lực trí tuệ cộng đồng người Việt Nam. Muốn cho mỗi người thể góp phần vào sự nghiệp vinh quang đó, không thể không huy động tiềm năng trí tuệ của mỗi công dân. Dân chủ hoá, hội hoá giáo dục không chỉ trên phương diện hưởng thụ giáo dục hay huy động tiền của nhân dân, còn sự huy động chất xám cho giáo dục. Tự học, tự vươn lên trong cuộc sống hoạt động hội của bản thân chính con đường tích luỹ đầu chất xám trí tuệ cho sự nghiệp chung của đất nước trong vận hội mới ngày nay.

Tự học xét cho kỹ là một vấn đề then chốt của giáo dục đào tạo đồng thời cũng là một vấn đề có ý nghĩa văn hoá, khoa học, xã hội và chính trị sâu sắc. Đề cao tự học trong bối cảnh hiện nay của đất nước và thế giới đang bước vào thế kỷ XXI là một cách nhìn thực tế vừa có ý nghĩa chiến lược. Tuy nhiên, khi nhấn mạnh những ưu điểm và ưu thế của tự học, chúng ta không hề đối lập hay hạ thấp tác dụng to lớn của học đường chính quy nhất là vai trò to lớn của những học hiệu hiện đại về phương thức đào tạo. Có nhà sư phạm nổi tiếng Nga đã từng nói một cách chí lý là, ai không được đào tạo một cách chính quy có hệ thống ở nhà trường thì những lỗ hổng học vấn sẽ theo đuổi cả một đời người. Tự học không thay thế được học tập chính quy và hệ thống. Song đó là đề tài thuộc một phạm trù khác. (…)

 

(*) đề bài do chúng tôi chọn từ đề mục trong nội dung bài viết.

BBT

Đóng góp ý kiến Bản in
Họ và tên
Nội dung hỏi
  Mã xác nhận: 4209

Lượt truy cập: 369100 lần

Đang online: 2 người